یکی از دلایل اصلی سرعت پیشرفت و توسعه تکنولوژی در کشورهای صنعتی توجه به فرایند تجاری سازی نتایج تحقیقات بوده است. عدم توانایی لازم جهت تجاری سازی و پیاده سازی دستاوردهای پژوهشی در محصولات و فرایندهای جدید و عرضه آن ها به بازار یکی از نقاط ضعف عمده کشورهای در حال توسعه در فرایند صنعتی شدن شناسایی شده است. در این کشورها ایجاد ارزش افزوده اقتصادی از طریق مدیریت تحقیق و توسعه، خلق درون زای تکنولوژی، تجاری سازی و تکمیل چرخه تحقیقات تا بازار به علت نبود تعاملات لازم جهت همکاری های اثربخش سه جانبه عملاً با مشکلات عدیده ای مواجه است.

تجاری کردن یا تجاری سازی یکی از روش هایی است که می توان بوسیله آن علم را به اقتصاد گره زد؛ با فرض اینکه علمی موجود بوده و اقتصادی که پذیرای آن باشد. از اصطلاح تجاری سازی تعاریف مختلفی ارائه شده است؛ برخی آن را صرفاً استانداردسازی عملیات تولید برای ارائه و انتقال دانش فنی به سایرین دانسته اند. برخی تجاری سازی را فرایند انتقال دانش و فناوری از یک شخص یا گروه به شخص یا گروه دیگر به منظور بکارگیری آن دانش جدید در یک سیستم، فرایند، محصول و یا یک شیوه انجام کار تعریف کرده اند .

تجاری سازی ایده-1

تجاری سازی فرایندی است که از تمام پتانسیل های ممکن استفاده می کند تا کسانی که در نوآوری تکنولوژیکی سرمایه گذاری می کنند، بتوانند فواید ایجاد شده بوسیله نوآوری را بدست آورند.

در ساده ترین تعریف، تجاری سازی به انتقال تکنولوژی بسیار نزدیک است به عبارت دیگر، فرایند تجاری سازی همان فرایند انتقال دانش و تکنولوژی از دانشگاهها و مراکز تحقیقاتی به صنایع موجود یا کسب و کارهای جدید است. در این تعریف از تجاری سازی چند نکته قابل توجه وجود دارد:

اول : عمل تجاری سازی یک فرایند است؛ بعبارتی، دارای یک ورودی معین است که مسیری را برای رسیدن به یک خروجی طی نموده و دراین مسیر در هر ایستگاه ارزش افزوده ای برآن بار می شود.

دوم اینکه: در این فرایند از تمامی پتانسیل های ممکن استفاده می شود؛ بعبارتی، نیروی کار، ساختار سازمانی، قوانین و مقررات، تکنولوژی و هر آنچه که بعنوان پتانسیل مطرح است به نوعی درگیر در موضوع تجاری سازی خواهند بود.

وسوم : تجاری سازی تکنولوژی بخشی از نوآوری تکنولوژیکی است و اگر نوآوری را از پرداختن به ایده تا ورود به بازار در نظر بگیریم بدون تجاری سازی، نوآوری و در نتیجه تکنولوژی وجود نخواهد داشت.

افزايش حجم تجارت جهاني در دو دهه اخير و رسيدن آن به مرز 31 تريليون دلار عمدتاً ناشي ازتجاري شدن دستاوردهاي پژوهشي است(سازمان توسعه تجارت ) محققان به طور مستمر تلاش مي كنند كه كالاهاي جديدي ابداع و به بازار عرضه كنند كه مشا به آنها قبلاً وجود نداشته باشد يا از ويژگيهاي نويني برخوردار باشند . از آنجا كه در دنياي كالاها چرخه حیات به سبب تحولات سريع تكنولوژيكي بسيار كوتاه است، پژوهشگران سعي مي كنند كاربردهاي متنوعی از طريق همگرايي تكنولوژيكي متعدد براي هر يك از كالا ايجاد كنند و ميزان تقاضا و دوره ماندگاري آن را در بازار افزايش دهند.

يكي از پيچيده ترين مراحل نوآوري، مرحله انتقال يافته هاي تحقيقاتي به عرصه توليد است كه با عنوان ” انتقال فن آوري از تحقيقات به توليد” یا “تجاری سازی “مطرح مي شود. تجاری سازی کسب سود از نوآوری ازطریق به خدمت درآوردن فناوری های نو برای ایجاد فرآیند تولید محصولی جدید است . درجهان کنونی که رقابت فشرده ای در تسخیر بازارها وجود دارد و با ظهور کشورهائی که با نازلترین قیمت محصولات مصرفی دنیا را تامین می نمایند راه ورود به بازارهای جهانی ، رو آوردن به محصولات جدید مبتنی بر دانش و تکنولوژی های جدید می باشد .

تجاری سازی ایده-2موضوع تجاری سازی برای شرکت ها کوچک و متوسط که توان رقابت با محصولات انبوه و ارزان قیمت تولید کنندگان بزرگ را ندارند از اهمیت بیشتری برخوردار است .

این شرکت ها با نوآوری به دنبال محصولاتی با ارزش افزوده بالا می باشند که بتوانند آنرا به عنوان یک کالای تجاری عرضه نموده و سهم مناسبی از بازارهای هدف را نصیب خود نمایند و فرآیند تجاری سازی ایده ها به عنوان مهمترین مرحله از چرخه عمر این شرکتها مطرح می باشد .اهمیت این موضوع به اندازه ای است که بقاء یک شرکت منوط به انجام موفقیت آمیز مرحله تجاری سازی خواهد بود .تجاری سازی فرآیندی پیچیده و متاثر از عوامل متعدد زیر ساختی ، فناوری ،کسب وکاری ،اجتماعی ،سیاسی ،تاریخی ،و… است .عواملی که هرکدام می تواند از یک سو عامل موفقیت تجاری سازی باشد و از سوی دیگر با بروز اشتباهات معمول در فرآیند تجاری سازی مانع موفقیت آن باشد طی کردن مسیر ایده تا محصول و به بازار رسانیدن آن دغدغه اکثر کارآفرینانی است که با ایده های نوآورانه قدم به عرصه کسب وکار می گذارند . واقعیت اين است كه هيچ الگوي قطعي و بلامنازعي در اين زمينه وجود نداردومی توان گفت که تجاری سازی بیشتر یک “هنر” است تا علم.

بنابراين برعهده كارشناسان تجاري سازي است كه راه حل مطلوب را براي هر گروه از پروژه های خاص، با توجه به ويژگيهاي آن و با عنايت به شرايط و روشهاي موجود تهيه كنند. مطالعات نشان می دهد از حدود 1000 ایده خام تنها 1 یا 2 ایده در بازار به موفقیت می رسد.

ایده ها برای تبدیل شدن به یک کسب وکار موفق و سود آور باید تجاری سازی گردد و بعنوان یک فرآیند غیرخطی و پیچیده مستلزم ایفای نقش بازیگران مختلف با توانمندی های متفاوت می باشد.در کشور ما روش های تجاری سازی بخوبی شناسائی و تدوین نشده است و درعمل این فرایند که نیازمند مهارت های مختلف می باشد به تجربه ، ذوق و سلیقه و ابتکار شخص کار آفرین بستگی دارد .اتکاء به قابلیت های فردی و نبود روش های مدون در جهت تجاری کردن ایده ها مانع رشد کارآفرینی شده وتنها درصد کمی از ایده های جدید که پتانسیل تبدیل به محصولی سود آور رادارند به مرحله تولید وتجاری شدن خواهند رسید.